Massage Shiatsu là gì? Nghệ thuật ấn huyệt từ Nhật Bản

Shiatsu là liệu pháp thủ công của Nhật Bản, tên gọi ghép từ "shi" (ngón tay) và "atsu" (ấn), dùng ngón cái, lòng bàn tay, khuỷu tay và đầu gối ấn đều, vuông góc lên cơ thể theo các đường kinh. Người nhận thường mặc nguyên quần áo thoải mái, nằm trên đệm futon dưới sàn và không dùng dầu. Shiatsu chú trọng nhịp ấn giữ đều đặn, kết hợp kéo giãn, xoay khớp nhẹ nhàng, tạo cảm giác vừa thư giãn vừa "được nắn chỉnh". Dưới đây là những điều nên biết trước khi thử Shiatsu.

Nguồn gốc: từ Anma đến Shiatsu hiện đại

Shiatsu bắt nguồn từ Anma, một hình thức xoa bóp truyền thống của Nhật Bản chịu ảnh hưởng từ y học Trung Hoa. Đầu thế kỷ 20, Tokujiro Namikoshi được xem là người hệ thống hóa Shiatsu thành phương pháp riêng, chú trọng kiến thức giải phẫu phương Tây kết hợp với cách ấn truyền thống. Sau đó, Shizuto Masunaga phát triển trường phái "Zen Shiatsu", nhấn mạnh hệ kinh lạc mở rộng và cách dùng hai tay: một tay "mẹ" giữ yên để cảm nhận, một tay "con" di chuyển ấn.

Ở Nhật Bản, Shiatsu được quản lý như một nghề cần đào tạo và cấp phép. Ở nhiều nước khác, Shiatsu được xếp vào nhóm liệu pháp bổ trợ, mức độ quản lý khác nhau tùy quốc gia.

Shiatsu khác gì bấm huyệt kiểu Việt Nam

Cả hai đều dựa trên ý niệm kinh lạc, nên nếu bạn đã quen với hệ thống 12 đường kinh lạc, bạn sẽ thấy nhiều điểm tương đồng về vị trí tác động.

Một buổi Shiatsu diễn ra thế nào

1. Trao đổi ban đầu: người làm hỏi về sức khỏe, vùng đau, giấc ngủ, mức độ căng thẳng. Một số trường phái có bước chẩn đoán vùng bụng (hara) bằng cách chạm nhẹ để cảm nhận.
2. Nằm sấp: ấn dọc hai bên cột sống, vai, mông, mặt sau chân bằng lòng bàn tay rồi ngón cái.
3. Nằm nghiêng: xử lý vai, cổ, hông, thuận tiện cho người khó nằm sấp.
4. Nằm ngửa: tay, chân, bụng (lực rất nhẹ), cổ và đầu.
5. Kéo giãn, xoay khớp: xoay khớp vai, khớp háng, kéo nhẹ tay chân.
6. Kết thúc: người nhận nghỉ vài phút trước khi ngồi dậy.

Một buổi thường kéo dài khoảng 45–60 phút. Cảm giác có thể từ "êm và buồn ngủ" đến "tức sâu" tùy vùng; bạn nên nói ngay nếu lực quá mạnh.

Shiatsu có thể giúp gì

Từ kinh nghiệm thực hành và phản hồi của người nhận, Shiatsu thường được tìm đến với mục đích:

• Thư giãn, giảm cảm giác căng thẳng và mệt mỏi.
• Giảm căng cơ vai gáy, lưng do làm việc văn phòng.
• Cải thiện cảm giác linh hoạt nhờ phần kéo giãn, vận động khớp.
• Hỗ trợ giấc ngủ khi kết hợp thói quen sinh hoạt tốt.

Về mặt khoa học, các nghiên cứu về Shiatsu còn ít và quy mô nhỏ, nên chưa thể khẳng định hiệu quả điều trị cho bệnh cụ thể. Nhìn Shiatsu như một liệu pháp thư giãn và chăm sóc cơ xương khớp nhẹ nhàng là thực tế nhất.

Ai nên tránh hoặc cần hỏi ý kiến bác sĩ

• Loãng xương nặng, mới gãy xương, mới phẫu thuật.
• Huyết khối tĩnh mạch, rối loạn đông máu, dùng thuốc chống đông.
• Thoát vị đĩa đệm cấp, đau lưng kèm tê yếu chân.
• Bệnh tim mạch chưa kiểm soát, tăng huyết áp nặng.
• Phụ nữ mang thai: chỉ nhận từ người được đào tạo về thai kỳ, tránh ấn bụng và các huyệt kiêng.
• Đang sốt, nhiễm trùng, có vết thương hở.

Phần kéo giãn, xoay khớp đặc biệt cần thận trọng với người cao tuổi và người có bệnh khớp. Không được nắn cổ mạnh trong bất cứ trường hợp nào.

Tự thực hành vài động tác Shiatsu tại nhà

Ấn dọc cơ vai

Ngồi thẳng, đặt bàn tay phải lên vai trái, ngón tay ấn vào cơ thang trên. Nghiêng đầu nhẹ sang phải, ấn giữ 5 giây ở mỗi điểm từ chân cổ ra đỉnh vai. Đổi bên.

Ấn lòng bàn tay

Dùng ngón cái tay này ấn dọc lòng bàn tay kia từ cổ tay tới gốc các ngón, mỗi điểm 3–5 giây. Rất hữu ích cho người gõ phím nhiều.

Ấn dọc cẳng chân

Ngồi trên sàn, gối hơi co. Dùng hai ngón cái chồng lên nhau ấn dọc mặt ngoài cẳng chân từ dưới gối xuống mắt cá, đi qua vùng huyệt Túc Tam Lý. Xem cách xác định huyệt trong bài huyệt Túc Tam Lý.

Khi tự làm, quy tắc quan trọng của Shiatsu vẫn áp dụng: ấn vuông góc, giữ đều, thở chậm, không ấn đến mức đau nhói.

Chọn nơi làm Shiatsu

Ở Việt Nam, nhiều spa ghi "massage Shiatsu" nhưng thực chất là massage kiểu chung, hoặc dùng máy massage có chế độ "shiatsu" (mô phỏng động tác ấn xoay). Để có trải nghiệm đúng, hãy hỏi người làm được đào tạo ở đâu, theo trường phái nào, buổi làm có mặc quần áo và dùng đệm hay không. Bạn cũng có thể tham khảo bài phân biệt massage Thái và massage Thụy Điển để so sánh với hai phong cách phổ biến khác trước khi chọn.

Với máy massage chế độ shiatsu, nên dùng ở mức vừa phải, khoảng 15 phút mỗi lần, tránh đặt lâu ở vùng cổ trước, vùng xương nhô và không dùng cho vùng đang đau cấp.