Bấm huyệt Nội Quan giúp giảm căng thẳng, tức ngực

Huyệt Nội Quan nằm ở mặt trong cẳng tay, cách nếp gấp cổ tay khoảng hai thốn (chừng ba khoát ngón tay của chính bạn), giữa hai sợi gân nổi rõ. Ấn day huyệt này vài phút mỗi lần là cách đơn giản được Y học cổ truyền dùng để làm dịu cảm giác bồn chồn, hồi hộp, tức ngực do căng thẳng và buồn nôn. Bài viết hướng dẫn cách tìm huyệt, cách bấm, thời điểm phù hợp và đặc biệt là những trường hợp tức ngực không được tự xử lý tại nhà.

Nội Quan trong hệ kinh lạc: vì sao gắn với vùng ngực

Nội Quan thuộc kinh Thủ Quyết Âm Tâm Bào, một trong những đường kinh đi từ vùng ngực ra mặt trong cánh tay đến đầu ngón giữa. Trong lý luận Đông y, Tâm Bào là lớp "màng bao" che chở tạng Tâm, liên quan tới cảm xúc, giấc ngủ và nhịp tim. Tên "Nội Quan" có thể hiểu là "cửa ải bên trong", hàm ý huyệt là nơi điều hòa khí ở vùng ngực và vùng thượng vị.

Từ góc nhìn hiện đại, vị trí này có dây thần kinh giữa chạy bên dưới. Huyệt Nội Quan (ký hiệu quốc tế PC6) là một trong số ít huyệt được nghiên cứu khá nhiều ở phương Tây, chủ yếu trong việc giảm buồn nôn khi say tàu xe, sau gây mê hoặc khi mang thai; các vòng đeo cổ tay chống say xe bán ở hiệu thuốc cũng được thiết kế để tì đúng vào điểm này. Với căng thẳng và tức ngực, bằng chứng chủ yếu dựa trên kinh nghiệm lâm sàng cổ truyền và cảm nhận thư giãn của người dùng, vì vậy nên xem đây là biện pháp hỗ trợ chứ không phải điều trị.

Nếu bạn muốn hiểu bức tranh toàn cảnh về các đường kinh, bài hệ thống 12 đường kinh lạc trong cơ thể giải thích vị trí của kinh Tâm Bào giữa các kinh khác.

Cách xác định huyệt Nội Quan chính xác

1. Ngửa lòng bàn tay, hơi gập cổ tay vào trong và nắm nhẹ các ngón lại. Hai sợi gân giữa cẳng tay sẽ nổi lên rõ.
2. Đặt ba ngón tay (trỏ, giữa, áp út) của tay kia nằm ngang, sát mép ngón áp út vào nếp gấp cổ tay lớn nhất.
3. Điểm nằm ở mép ngón trỏ, đúng khe giữa hai gân, chính là Nội Quan.
4. Ấn thử: đúng huyệt thường có cảm giác tức, hơi ê hoặc lan nhẹ xuống bàn tay. Nếu thấy tê buốt như điện giật mạnh, hãy nới lực vì bạn có thể đang đè lên dây thần kinh quá sâu.

Lưu ý "thốn" là đơn vị đo theo cơ thể từng người, nên dùng ngón tay của chính người được bấm để đo, không dùng tay người khác to hay nhỏ hơn.

Kỹ thuật bấm cho người căng thẳng, hồi hộp

Tư thế chuẩn bị

Ngồi thẳng lưng, hai vai thả lỏng, đặt cẳng tay lên mặt bàn hoặc đùi. Hít vào bằng mũi chậm, thở ra dài hơn hít vào. Chỉ cần ba đến năm nhịp thở như vậy trước khi bấm, cơ thể đã bắt đầu chuyển sang trạng thái thư giãn.

Thao tác

• Ấn tĩnh: dùng đầu ngón cái ấn thẳng góc vào huyệt, tăng lực từ từ đến khi thấy tức vừa phải, giữ 5–10 giây rồi nhả. Lặp lại khoảng 10 lần.
• Day tròn: giữ ngón cái tại huyệt và xoay những vòng nhỏ, chậm, khoảng 1–2 phút.
• Phối hợp hơi thở: ấn khi thở ra, nhả khi hít vào. Cách này giúp tập trung vào nhịp thở và tránh việc vô thức nín thở.

Làm cả hai tay, mỗi bên 2–3 phút. Có thể lặp lại vài lần trong ngày, ví dụ trước buổi họp quan trọng, khi kẹt xe hoặc trước giờ ngủ.

Huyệt phối hợp thường dùng

Hợp Cốc không dùng cho phụ nữ mang thai. Về Túc Tam Lý, bạn có thể đọc thêm trong bài huyệt Túc Tam Lý và cách dưỡng sinh.

Tức ngực nào có thể tự xoa bấm, tức ngực nào phải đi viện

Đây là phần quan trọng nhất của bài. Cảm giác nặng ngực khi lo âu, sau một ngày làm việc căng thẳng hay khi ngồi gù lâu thường lành tính. Tuy nhiên, tức ngực cũng là triệu chứng của bệnh tim mạch, thuyên tắc phổi hay các bệnh cấp cứu khác. Hãy gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế ngay nếu:

• Đau hoặc tức ngực dữ dội, kéo dài trên vài phút, như bị đè ép, bóp nghẹt.
• Cơn đau lan lên cổ, hàm, vai trái, cánh tay hoặc ra sau lưng.
• Kèm khó thở, vã mồ hôi lạnh, buồn nôn, choáng váng hoặc ngất.
• Tức ngực xuất hiện khi gắng sức và giảm khi nghỉ, lặp đi lặp lại.
• Người có tiền sử tim mạch, tăng huyết áp, tiểu đường, hút thuốc lá hoặc lớn tuổi lần đầu bị tức ngực.

Bấm huyệt không thay thế khám tim mạch. Nếu bạn thường xuyên bị hồi hộp, tim đập nhanh, nên đi khám để được đo điện tim và loại trừ nguyên nhân thực thể trước, sau đó mới xem bấm huyệt là thói quen hỗ trợ.

Xây thói quen thư giãn quanh huyệt Nội Quan

Bấm huyệt phát huy tốt nhất khi gắn với lối sống điều độ. Một số gợi ý dễ áp dụng:

• Đặt "mốc nhắc": mỗi lần mở máy tính buổi sáng hoặc sau bữa trưa, dành hai phút ấn Nội Quan kèm thở chậm.
• Giảm chất kích thích: cà phê đặc, trà đậm uống buổi chiều tối dễ làm tim đập nhanh và khó ngủ, khiến cảm giác bồn chồn nặng thêm.
• Giãn cơ ngực và vai: người ngồi máy tính lâu hay bị co rút cơ ngực, gây cảm giác bó ngực. Kết hợp các bài giãn cơ cổ vai gáy cho dân văn phòng sẽ giúp thở sâu dễ hơn.
• Vận động nhẹ hằng ngày: đi bộ, đạp xe chậm hay dưỡng sinh đều giúp hệ thần kinh cân bằng hơn.

Căng thẳng kéo dài còn ảnh hưởng tới giấc ngủ, tiêu hóa và cả làn da. Nếu quan tâm khía cạnh này, có thể tham khảo thêm cách giải tỏa căng thẳng để da khỏe hơn mỗi ngày.

Ai nên thận trọng khi bấm Nội Quan

• Vùng cổ tay đang có vết thương, viêm, sưng, gãy xương hoặc vừa phẫu thuật.
• Người đang bị hội chứng ống cổ tay: ấn mạnh có thể làm tê tay nhiều hơn vì dây thần kinh giữa đi ngay vùng này.
• Người dùng thuốc chống đông, dễ bầm tím: chỉ day nhẹ.
• Phụ nữ mang thai: Nội Quan thường được dùng cho nghén, nhưng nên hỏi bác sĩ sản khoa trước khi phối hợp thêm các huyệt khác.

Nguyên tắc chung là dùng lực vừa phải, không bấm đến mức đau nhói, và dừng lại nếu thấy chóng mặt, tê kéo dài hay khó chịu tăng lên. Khi có thắc mắc về tình trạng sức khỏe riêng, hãy hỏi bác sĩ hoặc lương y có chứng chỉ hành nghề.