Huyệt Phong Trì ở đâu? Cách day ấn giảm đau đầu hiệu quả

Huyệt Phong Trì nằm ở sau gáy, trong hai hõm lõm ngay dưới xương chẩm, giữa cơ ức đòn chũm và cơ thang, ngang với dái tai. Day ấn hai huyệt này 1–3 phút thường giúp dịu kiểu đau đầu căng cơ, đau mỏi vùng gáy và cảm giác nặng đầu sau nhiều giờ nhìn màn hình. Bài viết hướng dẫn cách tìm huyệt nhanh, ba kỹ thuật day ấn từ nhẹ đến sâu, và cách nhận biết những cơn đau đầu cần đi khám.

Tìm huyệt Phong Trì trong 10 giây

1. Đặt hai bàn tay ôm sau đầu, hai ngón cái đặt ở chân tóc gáy.
2. Trượt ngón cái lên trên cho tới khi chạm bờ dưới của xương sọ (xương chẩm).
3. Di chuyển ngón cái ra ngoài khỏi đường giữa khoảng hai khoát ngón tay. Bạn sẽ rơi vào một chỗ lõm giữa hai khối cơ, đó là Phong Trì.
4. Ấn thử: đúng huyệt thường có cảm giác căng tức lan lên đầu hoặc ra sau mắt.

Phong Trì thuộc kinh Túc Thiếu Dương Đởm, đường kinh chạy hai bên đầu và mặt ngoài cơ thể. Tên huyệt có nghĩa là "ao gió": Đông y cho rằng đây là nơi "phong tà" dễ xâm nhập, nên huyệt hay được dùng khi cảm lạnh, đau đầu, cứng gáy. Bạn có thể xem vị trí kinh Đởm trong bài tổng quan 12 đường kinh lạc.

Vì sao day Phong Trì làm dịu đau đầu

Kiểu đau đầu phổ biến nhất ở người trưởng thành là đau đầu do căng thẳng (tension-type headache): đau âm ỉ, như có dải băng siết quanh đầu, thường hai bên, nặng dần về chiều. Nhóm cơ dưới chẩm, nơi Phong Trì nằm, rất hay co cứng khi bạn chúi đầu về trước nhìn điện thoại hoặc màn hình. Các điểm đau trong những cơ này có thể gây đau quy chiếu lên thái dương, trán và sau mắt.

Day ấn đúng vị trí giúp cơ dưới chẩm thả lỏng, tăng cảm giác dễ chịu và kích hoạt phản ứng thư giãn. Với đau nửa đầu (migraine), bấm huyệt có thể hỗ trợ một số người nhưng không thay thế được điều trị cắt cơn và dự phòng do bác sĩ chỉ định.

Ba kỹ thuật day ấn từ nhẹ đến sâu

Kỹ thuật 1: Day tròn tự làm

Ngồi thẳng, hai ngón cái đặt lên hai huyệt, các ngón còn lại ôm đầu. Day tròn chậm, lực vừa phải trong 1–2 phút. Hít thở đều, để vai rơi xuống thả lỏng.

Kỹ thuật 2: Ấn kết hợp ngửa đầu

Giữ ngón cái tì vào huyệt hướng chếch lên trên về phía mắt bên đối diện. Từ từ ngửa đầu ra sau để sức nặng của đầu tạo lực ấn, giữ khoảng 10 giây, rồi cúi về vị trí trung tính. Lặp lại 5–6 lần. Cách này giúp kiểm soát lực tốt mà không mỏi tay.

Kỹ thuật 3: Người khác hỗ trợ

Người được bấm nằm ngửa, người hỗ trợ ngồi phía đầu, luồn hai bàn tay dưới gáy, các đầu ngón tay đặt vào hõm dưới chẩm, để đầu người nằm tự đè lên ngón tay trong 1–2 phút. Đây là kỹ thuật giải phóng dưới chẩm thường dùng trong trị liệu, rất êm và an toàn khi không dùng lực đẩy mạnh.

Phối hợp với huyệt khác theo kiểu đau

Trường hợp riêng: đau đầu vì mỏi mắt và màn hình

Nhiều người văn phòng chỉ đau đầu vào cuối buổi chiều, kèm cay mắt, nhìn mờ thoáng qua và mỏi gáy. Đây thường là sự kết hợp giữa mỏi mắt do nhìn gần liên tục và căng cơ cổ do tư thế chúi về trước. Trong tình huống này, day Phong Trì nên đi kèm vài thói quen cho mắt: cứ khoảng 20 phút thì nhìn ra xa vài giây, chớp mắt chủ động, chỉnh độ sáng màn hình tương đương ánh sáng phòng, đặt màn hình cách mắt khoảng một sải tay. Sau khi day Phong Trì, có thể miết nhẹ từ Ấn Đường ra hai bên đuôi mày rồi xuống thái dương, lặp lại khoảng 10 lần. Nếu bạn phải nheo mắt mới nhìn rõ, đau đầu mỗi lần đọc sách lâu, nên đi đo thị lực vì tật khúc xạ chưa chỉnh kính cũng là nguyên nhân thường gặp của đau đầu.

Đau đầu nào cần đi khám ngay

• Đau đầu dữ dội, đột ngột như "sét đánh", đạt đỉnh trong vòng vài giây đến một phút.
• Đau kèm sốt, cứng cổ, phát ban, lú lẫn.
• Kèm yếu liệt tay chân, méo miệng, nói khó, nhìn đôi, mất thị lực.
• Đau sau chấn thương đầu, nhất là ở người cao tuổi hoặc đang dùng thuốc chống đông.
• Đau đầu kiểu mới xuất hiện ở người trên 50 tuổi, hoặc đau tăng dần qua nhiều tuần, đau làm thức giấc, nôn vọt.
• Phụ nữ mang thai hoặc sau sinh bị đau đầu kèm phù, nhìn mờ.

Trong các trường hợp trên, không xoa bóp vùng cổ gáy và cần đến cơ sở y tế. Ngoài ra, không nắn bẻ cổ mạnh khi đau đầu vì có nguy cơ tổn thương mạch máu vùng cổ.

Phòng đau đầu căng cơ từ thói quen hằng ngày

• Đặt màn hình ngang tầm mắt, ngồi sát lưng ghế. Xem thêm tư thế ngồi làm việc chuẩn công thái học.
• Cứ khoảng 30–45 phút đứng dậy, xoay vai, nhìn ra xa vài chục giây.
• Uống đủ nước, không bỏ bữa, hạn chế lạm dụng cà phê.
• Tập đều các bài giãn cơ cổ vai gáy, đặc biệt động tác thu cằm.
• Không lạm dụng thuốc giảm đau: dùng thuốc giảm đau quá thường xuyên có thể gây ra chính chứng đau đầu do lạm dụng thuốc.

Nếu đau đầu xuất hiện nhiều ngày trong tháng, hãy ghi nhật ký đau đầu (thời gian, mức độ, hoàn cảnh, thuốc đã dùng) và mang theo khi đi khám thần kinh.